EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) Nedir?
Elektrik tedarikçinizi hemen değiştirebilirsiniz!
EnCazip Elektrik Abone Grubu
Hemen Tasarruf Etmeye Başlayın
Hakan Şahin  
 ( 1 Oy )

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun bir akronimi olan EPDK nedir?  Elektrik, doğalgaz, petrol ve LPG’nin optimum fiyat, kalite ve süreklilikle birlikte çevreye uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için finansal olarak güçlü ve şeffaf bir enerji piyasası sağlamak amacıyla kurulmuştur.

Bu amaçla ilk olarak 3 Mart 2001 yılında yayınlanan 4628 sayılı “Elektrik Piyasası Kanunu” ile “Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu” adını almış; ancak kısa bir süre sonra 02.05.2001 tarihinde 4646 Doğalgaz Piyasası Kanunu'nda yapılan bir değişiklikle kurum,  “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu” adını almıştır. Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı olup Bakanlar Kurulu Kararı ile atanmış yedi kurul üyesi bulunmaktadır. Cumhurbaşkanı tarafından bir başkan ve bir başkan yardımcısı atamayla görevlendirilmektedir.

EPDK yetkileri, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilmiş olmakla birlikte yine; 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile kendisine verilen görevleri yerine getirmektedir.

Enerji piyasalarına katılmak isteyen kişilere verilecek tüm izin, lisansa konu işlemler, görevli şirketlerin performansı, tüketici haklarını gözeten piyasayı düzenleyici yönetmeliklerin çıkarılması veya güncellenmesi, serbest olmayan tüketicilerin fiyatlandırma esaslarının ülke ekonomik koşullarına göre belirlenmesi, kurulca belirlenen fiyatlar doğrultusunda piyasanın denetlenmesi gibi konuları da görevleri arasında yer almaktadır.

EPDK Fiyatları

1- AKARYAKIT FİYATLARI

Akaryakıt fiyatları üç aşamadan oluşmaktadır:

• Uluslararası piyasada oluşan ürün fiyatı

Rafineri, bayi ve dağıtıcı kar marjı

KDV ve ÖTV toplamından oluşan vergi

Ürünün ana fiyatı uluslararası piyasada oluşur ve hemen hemen her gün değişkenlik gösterebilir. Burada en büyük belirleyici ithalat yapıldığı için döviz kurudur. Döviz kurundaki değişim artış-azalış yönünde fiyatlara etki etmektedir. Rafineri marjları da değişkendir. Bayi ve dağıtıcı kar marjı ise rafineri marjına göre daha stabildir. Vergi oranları ise Maliye Bakanlığı’nın kontrolü altında belirlenmektedir. Tüm bu maliyetler oluştuktan sonra akaryakıt piyasasında yurt içi fiyatlarının serbest bir şekilde ulusal piyasadaki fiyatlara yakın bir aralıkta oluşması beklenmektedir.

2- LPG FİYATLARI

LPG (Likit Petrol Gazı) Piyasası'ndaki fiyat oluşumu da aynen Akaryakıt Piyasası'nda olduğu gibidir. Ulusal düzeyde oluşan fiyatlarla ithal edilen LPG fiyatına rafineri, bayi ve dağıtıcı kar marjı eklenmesiyle fiyat, serbest piyasa koşullarında oluşmaktadır. Rekabete aykırı herhangi bir durum olmadığı sürece EPDK fiyatlara herhangi bir müdahalede bulunmamaktadır.

3- DOĞALGAZ FİYATLARI

Bilindiği üzere doğalgaz konusunda ülkemiz %99 oranında dışa bağımlıdır. İlk fiyat, uluslararası piyasada BOTAŞ’ın gaz ithalatı için yaptığı sözleşmelerde, daha ülkeye girmeden ithal fiyat olarak belli olmaktadır. Doğalgaz sözleşmelerinin petrol fiyatlarına endekslenmesinin de fiyatların yurt içi ve yurt dışı piyasalarında belirleyici olmasında payı vardır. İthalatın döviz üzerinden yapılması, dolayısıyla kur değişimlerinin de yine fiyat oluşumunda etkisi olduğunu ifade edebiliriz. Ülke içinde doğalgaz perakende satış fiyatları yine üç aşamadan oluşmaktadır.

Birim gaz bedeli

Sistem kullanım bedeli

Vergi

Ülkemizde perakende satış fiyatları bölgelere göre değişiklik gösterse de değişimler paralellik göstermektedir. Doğalgaz dağıtım şirketlerinin birim gaz satış bedeli BOTAŞ tarafından belirlenmekte ve BOTAŞ’ın web sitesinde yayınlanmaktadır. BOTAŞ boru hatlarıyla ülkeye getirmiş olduğu gazın işletmeciliğini yapmaktadır. Toptan gaz şirketleri BOTAŞ’tan alım yaparak bu gazı serbest tüketicilere satma hakkına sahip olduğu gibi doğalgaz dağıtım şirketlerine de satabilmektedir. )

4646 Sayılı Doğalgaz Kanunu'nun 11. Maddesi 1. Fıkrası; doğalgaz şirketlerinin en ucuz kaynaktan gaz alımı yaptıklarını ispat etme yükümlülükleri bulunduğunu ifade etmektedir. Bu şekilde alım maliyetinin düşürülmesi hedeflenmiştir.

Kısaca, bu piyasada EPDK nedir?  Tarifelere ilişkin genel ilkelerle bağlantı, iletim ve sevkiyat kontrol, depolama, toptan satış ve perakende satış tarifelerine ilişkin usul ve esasları belirler.

4- ELEKTRİK FİYATLARI

Yıllar Serbest Tüketici Limiti (kWh)
2003 9.000.000 kWh
2004 7.800.000 kWh
2005 7.700.000 kWh
2006 6.000.000 kWh
2007 3.000.000 kWh
2008 1.200.000 kWh
2009 480.000 kWh
2010 100.000 kWh
2011 30.000 kWh
2012 25.000 kWh
2013 5.000 kWh
2014 4.500 kWh
2015 4.000 kWh
2016 3.600 kWh
2017 2.400 kWh
2018 2.000 kWh
2019 1.600 kWh
2020 1.400 kWh

Elektrik Piyasasında Serbest Olmayan Tüketici Nedir?
EPDK’nın belirlediği tüketim değerini bir takvim yılı içinde yaptığı tüm tüketimlerinin ortalaması ile geçemeyen ve bölgesinde faaliyet gösteren Görevli Elektrik Tedarik Şirketi'nden enerjisini sağlamak zorunda kalan tüketiciyi belirtmektedir. Yandaki tabloda EPDK’nın yıllar içinde belirlediği Serbest Tüketici Limitlerini görebilirsiniz. Bu tüketim değerini geçtiği yani Serbest Tüketici niteliğine haiz olduğu halde tedarikçisini seçmemiş ve yine bağlı bulunduğu bölgede faaliyet gösteren Görevli Elektrik Tedarik Şirketi'nden enerjisini sağlayan tüketiciler de EPDK’nın belirlediği Ulusal Tarifelerden enerjilerini sağlamaktadırlar.

EPDK’nın belirlediği elektrik fiyatlarını Ulusal Elektrik Tarifeleri şeklinde ifade edebiliriz.

Ulusal Tarife'yi anlatırken elektrik piyasasında serbest tüketici ve serbest olmayan tüketici kavramlarını da bahsetmek gerekecektir. Çünkü Ulusal Tarife'ye tabi olan kullanıcılar büyük oranda serbest olmayan veya bu hakkını kullanmayan tüketici grubunu kapsamaktadır.

Serbest tüketici kavramı da anlayabileceğimiz gibi EPDK’nın belirlediği limiti geçen ve tedarikçisini seçmiş olan tüketiciyi nitelemektedir. Tüketici, tedarikçisiyle yaptığı ikili anlaşmaya konu fiyatla Ulusal Tarifelerinden daha uygun fiyatlarla enerji tedarik edebilme fırsatını yakalayabilecektir.

Tam bu noktada EnCazip tedarikçi değiştirme ve avantajlı fiyatlardan yararlanmanıza yardımcı olmaktadır.

Bir süre önce (Ocak 2018) EPDK tarafından yeni bir tarife oluşturulmuştur. Bu tarife Son Kaynak Tedarik Tarifesi'dir (SKTT). SKTT limiti 2018 yılında 50.000.000 kWh ve üzerinde tüketim sarf eden tüm tüketicileri kapsamaktayken, bu limit 2019 yılında 10.000.000 kWh, 2020 yılı için ise 7.000.000 kWh olarak kurul tarafından belirlenmiştir. Son Kaynak Tedarik Tarifesiyle ilgili detaylı bilgiyi sayfada bulabilirsiniz.

Kurum, Elektrik Ulusal Tarifelerini usulen her üç ayda bir açıklar. Ancak bu bir kural olmayıp kurum, ülkenin ekonomik göstergeleri ve enerji piyasalarına etki eden anormal durumlardan dolayı ay bazında dahi fiyatları revize edilebilmektedir. Nitekim 2018 yılında yaşadığımız kur atağı ve ülke konjonktürdeki dalgalanmalar sebebiyle 2018 Ağustos, Eylül ve Ekim dönemlerinde tarife değişikliği yapılmıştır.

Düzenlemeye Tabi Tüketici Faturalarında Yer Alan Tutarlar

• Aktif Enerji Fiyatı (Tek Zaman – Üç Zaman)

• Sistem Kullanım Bedeli “SKB” (Dağıtım Bedeli, sayacın özelliğine göre Reaktif, Güç ve Güç Aşım Bedelleri)

• TRT, Enerji ve BTV(Elektrik Tüketim Vergisi) Fonları

• KDV

Enerji Birim Satış Fiyatları (Aktif Enerji Birim Fiyatı) abone tipine göre değişmekte olup ilgili fiyatın, kurum tarafından belirlenmesinde piyasaya ilişkin birçok girdi kullanılmaktadır. Fiyatların nasıl belirleneceği EPDK “Perakende Enerji Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkında" Tebliğ’in 6. ve 17. Maddelerinde ifade edilmektedir. Düzenlemeye tabi kullanıcının Ulusal Tarifelerde yer alan aboneliğinin ilgili tarife tipine tekabül eden Aktif Enerji Birim Fiyatıyla abonenin tüketiminin çarpılması sonucu Aktif Enerji Tutarı bulunur.

SKB, Dağıtım bedeliyle sayacın özelliğine ve sözleşmeye bağlı olarak Reaktif Bedeli, Güç Bedeli ve Güç Aşım Bedellerinin genel adıdır. Serbest Tüketici olunsun veya olunmasın tüm tedarikçiler tarafında bu kalemler müşterilerinden tahsil edilerek Görevli Dağıtım Şirketine aktarılmaktadır.

Dağıtım Bedeli: Elektriğin üretilmesinden evlere ulaşmasına kadar geçen tedarik süreci içerisinde Görevli Elektrik Dağıtım Şirketlerince yapılan yatırım ve sistem iyileştirme harcamalarını ifade eder. Abone tipine göre birim fiyatlar değişebilmektedir. Abone tipinin tarife birim fiyatıyla tüketimin çarpılması sonucu bulunan bedeldir.

Reaktif Güç Bedeli: Sistemden belirli oranlarda çekilen veya sisteme geri verilen atıl gücün tarifede belirtilen Reaktif birim fiyat ile çarpılmasıyla elde edilen fiyattır.

Güç bedeli: Tüketicinin Çift Terimli Tarife kullanıyor olması sebebi ile sözleşme gücü, tarifede belirtilen güç birim fiyatının çarpılması sonucu elde edilir ve faturaya yansıtılır.

Güç Aşım Bedeli: Yine Çift Terimli Tarife kullanan aboneliğin sözleşme de belirtilen gücü aşması sonucu tarifede belirtilen güç aşım bedeliyle çarpılması sonucu elde edilen fiyattır.

Enerji Fonu: Aktif Enerji Bedeli üzerinden %1 tutarında alınan bedel olup tedarikçi tarafından Enerji Bakanlığı’na aktarılan bedeldir.

TRT Fonu: Aktif Enerji Bedeli üzerinden müşteri grubu (abone tipi) Mesken ve Ticarethane ise %2 Sanayi müşteri gurubundan alınmayan bedeldir. Bu bedel TRT kurumuna ödenmektedir.

BTV (Belediye Tüketim Vergisi) Fonu: Aktif Enerji Bedeli üzerinden müşteri grubu (abone tipi) Mesken ve Ticarethane ise %5 Sanayi müşteri gurubundan %1 oranında alınan bedeldir. Bu bedel sayacın bağlı bulunduğu belediye kurumuna abonenin fatura tutarını ödemesi akabinde aktarılmaktadır.

Aktif Enerji Bedeli ve SKB toplanıp elde edilen tutar üzerinden %18 Katma Değer Vergisi hesaplanır. KDV eklenmesi sonrasından tüketicinin nihai faturası bedeli ortaya çıkmış olacaktır. EPDK’nın Serbest olmayan tüketiciler için uygulanmasını belirttiği fiyatlar bunlardır.

Sonuç olarak EPDK enerji piyasalarındaki serbest ticarete müdahale etmemekte ancak yakından takip etmektedir. Fiyatlar konusunda daha çok serbest olmayan piyasa yapısını düzenleme noktasında çalışmalar yapmaktadır. 

Daha fazla bilgi alabilirsiniz...

    • İndirimli elektrik tarifeleri

    • Serbest tüketici elektrik firmaları hangileri?

    • İndirimli elektrik fiyatları