Gece Elektrik Kullanımı

Elektrik Fiyatları Ne Kadar Zamlandı?

Elektrik zammı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen Ulusal Elektrik Tarifeleri'ndeki fiyat artışlarını ifade eder. Ulusal tarifeler, elektrik tedarikçisi değiştirmemiş olan tüketiciler için görevli elektrik tedarik şirketleri tarafından uygulanacak bedelleri belirler. Ancak serbest piyasa elektrik fiyatları da ulusal tarifelere endeksli olduğundan EPDK'nın açıkladığı elektrik zamları elektrik piyasasındaki fiyatların tamamına yakınını belirler.

Türkiye elektrik piyasalarında fiyat belirlemelerinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) yılda 4 defa açıklamış olduğu ulusal tarifeler önemli bir yere sahiptir. İlgili tarifeler hem ülkedeki ekonomik olarak genel gidişatı hem de küresel anlamdaki gelişmeleri bizlere yansıtma anlamında bir referanstır. Elektrik tarifelerinin ülkedeki fiyat hareketlerini ve bu çerçevede başta enflasyon, döviz kuru, petrol fiyatları, hane halkı harcanabilir geliri ve imalat ve hizmet sektörünün genel gidişatına görme açısından bizlere ciddi referans oluşturmaktadır.

2020 Yılında Elektriğe Ne Kadar Zam Geldi?

2020 yılının Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan dönem için EPDK tarafından Ulusal Elektrik Tarifesi'ne yaklaşık %6'lık bir zam yapıldı. 2020 yılının ilk çeyreğinde aktif enerji ticarethane birim fiyatı 0,522826 TL/kWh ve dağıtım bedeli 0,235764 TL/kWh, mesken tarifesi aktif enerji birim fiyatı 0,3438 TL/kWh, dağıtım bedeli ise 0,230585 TL/kWh olarak açıklandı.

2019 Yılında Elektriğe Zam Oranı Ne Kadar Oldu?

2019 yılının Ocak ayında ev tüketicileri 1 kWh elektrik için vergiler dahil 0,5375 TL öderken, Aralık ayında ödenen rakam 0,7102 TL oldu. Böylece 2019 yılında Mesken tarifesinde elektriğe toplam %32 zam yapılmış oldu.  Ticarethane fiyatları 2019'a 0,7148TL ile başlayıp 0,9445TL ile kapanarak 2019 yılında Ticarethaneler için elektrik zammı oranı %32 oldu. Bir önceki yılın kapanış fiyatları olan 0,5972 TL/kWh (Mesken) ve 0,7148 TL/kWh (Ticarethane) ile kıyasladığımızda ise 2019 yılı elektrik zam oranı %32 olarak gerçekleşti.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2019 0,2791 TL/kWh 0,5375 TL/kWh 0,4150 TL/kWh 0,7148 TL/kWh
Nisan - Haziran 2019 0,2633 TL/kWh 0,5375 TL/kWh 0,3989 TL/kWh 0,7148 TL/kWh
Temmuz - Eylül 2019 0,3150 TL/kWh 0,6181 TL/kWh 0,4711 TL/kWh 0,822 TL/kWh
Ekim - Aralık 2019 0,3642 TL/kWh 0,7102 TL/kWh 0,5437 TL/kWh 0,9445 TL/kWh

Tablo 1 - 2019 yılı elektrik fiyatları

2016 - 2020 Arasında Elektrik Fiyatları Ne Kadar Zamlandı?

2016 yılının Ocak ayında ev kullanıcıları 1 kWh elektrik için vergi ve fonlar dail toplam 0,4117 TL öderken, 2020 yılında ödenen rakam 1 kWh başına 0,7123 TL oldu. Buna göre 2016 yılından 2020 yılına kadar elektriğe gelen toplam zam %73 oldu.

Yıllara Göre Elektrik Zamları

Ülkelerin enerji fiyatlandırma politikalarına incelendiğinde, fiyatların belirli bir oranının veya tamamının doğrudan kamu tarafından belirlendiği görülmektedir. Bunun en büyük sebebinin de elektriğin enflasyon miktarında hem sepet bazında direkt hem de üretim ve işletme maliyetlerine dolaylı etkilerinin bulunmasıdır.

Tüketici Fiyat Endeksi'nde (TÜFE) yalnızca konutta kullanılan elektrik fiyatı yer almaktadır. Bu da mesken tarifelerinin belli dönemlerde ciddi sübvansiyona uğramasının ana sebebidir. Konuttaki fiyat ayarlamalarına benzer şekilde ticarethanelerdeki enerji fiyatlarını da etkilediğinden; bu ilişkiyle de hizmetler, temel mallar ya da işlenmiş gıda gibi grupların fiyatları üzerinde dolaylı yansımalar görülebilmektedir.

Mesken Abone Grubu Vergiler Dahil Elektrik Zamları

Mesken Abone Grubu Aktif Enerji Bedeli Zamları

Mesken Abone Grubu Dağıtım Bedeli Zamları

Ticarethane Abone Grubu Vergiler Dahil Elektrik Zamları

Ticarethane Abone Grubu Aktif Enerji Bedeli Zamları

Ticarethane Abone Grubu Dağıtım Bedeli Zamları

2016 Yılı Elektrik Zamları

2016 yılında aktif enerji birim fiyatı ilk olarak Ocak tarifelerinde zamlanarak 0,21343 TL/kWh olarak karşımıza çıktı. Takip eden iki çeyrek boyunca  fiyatlar,  elektriğe yapılan %3'lük zamla önce 0,21962 TL/kWh'ye, daha sonra yapılan yaklaşok %0,6'lık zamla 0,22108 TL/kWh oldu. Son çeyrekte aktif enerji birim fiyatı aynı kalarak 0,22108 TL/kWh olarak belirlendi. Mesken tarifesi aktif enerji birim fiyatı 0,21204 TL/kWh ile kapattığı 2015 yılından sonra 2016 yılını 0,22102 TL/kWh ile kapattı. Böylece 2016 yılında mesken aktif enerji birim fiyatı toplamda %4 oranında zamlandı. 

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2016 0,2134 TL/kWh  0,4118 TL/kWh  0,2134 TL/kWh 0,4152 TL/kWh
Nisan - Haziran 2016 0,2195 TL/kWh  0,4123 TL/kWh 0,2196 TL/kWh 0,4158 TL/kWh
Temmuz - Aralık 2016 0,2210 TL/kWh  0,4123 TL/kWh  0,2212 TL/kWh 0,416TL/kWh

Tablo 3 - 2016 yılı elektrik fiyatları

2017 Yılında Elektrik Fiyat Ayarlaması Var Mıydı?

2017 yılına ufak bir indirimle vergiler dahil 0,4118 TL/kWh Mesken birim fiyatı ile, yine aynı şekilde vergiler dahil 0,4152 TL/kWh Ticarethane birim fiyatı ile başlandı. Üç çeyrek boyunca her iki abone grubu için zam görmeden devam eden elektrik fiyatları, seneyi dip toplam olarak Mesken abone grubunda 0,4075 TL/kWh, Ticarethane abone grubunda 0,415 TL/kWh birim fiyat ile kapattı. Böylece 2017 yılında elektrik fiyatları hiç zamlanmamış oldu.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Eylül 2017 0,2141 TL/kWh  0,4118 TL/kWh  0,2141 TL/kWh 0,4152 TL/kWh
Ekim - Aralık 2017 0,2161 TL/kWh  0,4075 TL/kWh 0,2162 TL/kWh 0,415 TL/kWh

Tablo 4 - 2017 yılı elektrik fiyatları

Zamların Başladığı Yıl 2018'de Ne Kadar Zam Oldu?

Mesken kullanıcıları için 0,4150 TL/kWh ile 2017'yi tamamlayan fiyatlar, 2018'i 0,5972 TL/kWh ile kapattı ve böylece 2018'de mesken elektrik fiyatları %44 zamlanmış oldu. 2017 yılını 0,4150 ile tamamlayan işyeri fiyatları, 2018 yılının sonuna 0,7148 TL/kWh birim fiyat ile geldi, toplamda işyeri için 2018 yılı elektrik zammı %72 oldu.

2018 yılının ilk üç ayında ev tüketicileri %10'luk bir zamla 0,4482 TL/kWh’den, iş yerleri ise %9'luk bir elektrik zammı ile 0,4520 TL/kWh vergiler dahil birim fiyattan elektrik elektrik tüketti. Nisan ayında hem ev hem de ve iş yeri kullanıcıları için %3'lük bir elektrik zammı daha olarak sırasıyla 0,4611 TL/kWh ve 0,4642 TL/kWh'dan elektrik tüketildi. EPDK alışılmıştan farklı bir kararla 2018 yılında aylık bazda elektrik zammı yaptı ve Mesken abone grubunda %9'luk bir artışla fiyat 0,5028 TL/kWh oldu. İşyerleri elektrik fiyatı ise %14'lük bir zamla 0,5291 TL/kWh oldu.

Takip eden ay olan Eylül'de yine evlere %9, işyerlerine %14 elektrik zammı geldi ve fiyatlar sırasıyla 0,5478 TL/kWh ve 0,6032 TL/kWh oldu. Senenin son çeyreğinde ev kullanıcıları %14'lük, işyerleri ise %18,5'luk bir zam daha gördü ve sene sonu fiyatları sırasıyla 0,5972 TL/kWh ve 0,7148 TL/kWh ile kapandı.

2018 yılında toplamda bir yılda ticarethane aktif enerji birim fiyatı yaklaşık %75 artmış olup 2018 son çeyrek 2017 son çeyrek kıyası %99.2 artışı işaret etmektedir.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2018 0,2309 TL/kWh  0,4482 TL/kWh  0,2310 TL/kWh 0,4520 TL/kWh
Nisan - Temmuz 2018 0,2447 TL/kWh  0,4611 TL/kWh 0,2447 TL/kWh 0,4642 TL/kWh
Ağustos 2018 0,2673 TL/kWh  0,5028 TL/kWh  0,2852 TL/kWh 0,5291 TL/kWh
Eylül 2018 0,3027 TL/kWh  0,5478 TL/kWh  0,3433 TL/kWh 0,6032 TL/kWh
Ekim - Aralık 2018 0,3453 TL/kWh  0,5972 TL/kWh  0,4348 TL/kWh 0,7148 TL/kWh

Tablo 5 - 2018 yılı elektrik fiyatları

Elektrik Zamları Neden Yapılıyor?

2018 yılının ilk üç ayında ev tüketicileri %10'luk bir zamla 0,4482 TL/kWh’den, iş yerleri ise %9'luk bir elektrik zammı ile 0,4520 TL/kWh vergiler dahil birim fiyattan elektrik elektrik tüketti. Nisan ayında hem ev hem de ve iş yeri kullanıcıları için %3'lük bir elektrik zammı daha olarak sırasıyla 0,4611 TL/kWh ve 0,4642 TL/kWh'dan elektrik tüketildi. EPDK alışılmıştan farklı bir kararla 2018 yılında aylık bazda elektrik zammı yaptı ve Mesken abone grubunda %9'luk bir artışla fiyat 0,5028 TL/kWh oldu. İşyerleri elektrik fiyatı ise %14'lük bir zamla 0,5291 TL/kWh oldu.

Takip eden ay olan Eylül'de yine evlere %9, işyerlerine %14 elektrik zammı geldi ve fiyatlar sırasıyla 0,5478 TL/kWh ve 0,6032 TL/kWh oldu. Senenin son çeyreğinde ev kullanıcıları %14'lük, işyerleri ise %18,5'luk bir zam daha gördü ve sene sonu fiyatları sırasıyla 0,5972 TL/kWh ve 0,7148 TL/kWh ile kapandı.

Maliyet Bazlı tarife esasına uygun olarak bazı dönemlerde EPDK artan maliyetlere rağmen tarifeye aynı oranda zam yapmamıştır. Siyasi kaygılar, enflasyonla mücadele ve sübvansiyon bunların nedenleri olarak sayılabilir. Fakat artan kur oranları ile enerji şirketlerinin bilançolarının bozulması sübvansiyon politikalarından uzaklaşıldığını göstermiştir. Özellikle son kaynak tarifesi sayesinde sanayicilerin artan tarifelerden korunması sağlanmıştır. Tarifeye esas birim fiyatı (aktif enerji) ve dağıtım bedeli PTF (Piyasa Takas Fiyatı), kur, ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ve doğal gaz fiyatları başta olmak üzere birçok ekonomik ve siyasi gelişmeden etkilenmektedir. Büyük sanayiciler artan tarifeler yerine PTF ve YEK esaslı tekliflerle tarifeden kurtulmuştur. Fakat özellikle KOBİ olarak nitelendirdiğimiz sanayici ve ticarethaneler artan tarifelerden etkilenmişlerdir. Bu noktada artan kurun elektrik tarifelerini etkileyeceği aşikârdır. Bu noktada enerji verimliliği ve tasarruf önemle üzerinde durulması gereken husustur. Tarifelerde kalem kalem görülebilen Sistem Kullanım Bedelleri 2016 yılından itibaren Dağıtım Bedeli olarak tek kalemde gözükmektedir. Bu itibarla, kalemler arası artış veya azalış miktarları bilinememektedir.

Dönem Başlangıç Bitiş
1. Çeyrek 1 Ocak 31 Mart
2. Çeyrek 1 Nisan 30 Haziran
3. Çeyrek 1 Temmuz 30 Eylül
4. Çeyrek 1 Ekim 31 Aralık

Tablo 1. Tarife Dönemleri

Yani 1 Ocak itibari ile geçerli olan tarife 1 Nisan’ a kadar geçerli olur. Ancak bu durumun istisnaları da vardır. Herhangi bir olağan dışı sebep ile yeni tarife yayınlanmaz ise bir önceki dönemde yayınlanmış olan tarifeler uygulanmaya devam eder. Zam yapılmayan dönemlerde ise bir önceki dönemdeki tarife geçerli olur veya yeni bir tarife yayınlandıysa faturalara yansıyan aktif enerji bedeli, dağıtım bedeli gibi birim fiyatların kimisinde artış kimisinde azalış olsa da toplam bedelde değişiklik olmaz, yani faturalarınıza herhangi bir zam yansımamış olur.

Elektrik Tarifeleri

Yukarıda da değindiğimiz gibi elektrik tarifeleri faturalamaya esas olan birim fiyatları içerir. Bu birim fiyatlar her abone grubu için ayrı ayrı belirlenir. Ve aşağıdaki şekilde EPDK’nın resmi web sayfasından paylaşılır.

Resim 1. Tarife Tablosu

Örneğin; alçak gerilim hattına bağlı, tek zamanlı tarifeye tabi bir mesken abonesi iseniz faturanıza yansıyacak olan kalemler aşağıda yeşil renk ile gösterilmiştir. 01.04.2020’ den 30.06.2020 tarihine kadar geçerli olacak bu tarifeye göre alçak gerilim tek zamanlı mesken tarifesindeki bir abone tükettiği her bir kWh başına 34,8202 kuruş aktif enerji bedeli ve yine her bir kWh başına 22,5831 kuruş dağıtım bedeli ödeyecektir.

Resim 2. AG Tek Zamanlı Mesken Tarifesi

Elektrik tarifeleri değiştiğinde ya da zam yapıldığında bu birim fiyatlara zam yapılmaktadır. Yani kullandığınız elektriğin her bir kWh’ i için ödeyeceğiniz bedel değişmektedir.

Elektriğe Neden Zam Gelir? / Elektrik Zamları Neden Yapılıyor?

Elektrik tarifeleri, elektrik enerjisi maliyetleri doğrultusunda hazırlanmaktadır. Artan maliyet kalemleri de elektrik enerjisi fiyatlarına yansımaktadır. Bazı dönemlerde, elektrik maliyetleri artmış olsa bile son tüketiciye maliyet artışını yansıtmamak amacı ile elektrik tarifelerine zam yapılmamıştır. Ancak zamanında yapılmayan zamlar ise sonraki dönemlerde yüksek oranda artışlar yapılmasını mecbur kılmıştır.

Türkiye’nin enerji bakımından dışa bağımlılık oranı son yıllarda önemli ölçüde azalmış olsa da, özellikle doğalgaz ve petrol tedarikinde %100’ e yakın oranda dışa bağımlı durumdadır. Petrol ve doğalgazdan üretim yapan elektrik santrallerinin toplam üretime katkısının son yıllarda büyük ölçüde azalmış olmasının sebebi yerli kaynaklardan üretim yapan santrallere ve yenilenebilir enerjiden üretim yapan santrallere verilen teşvik sayesinde bu santrallerin sayısının ve toplam üretimdeki payının artmasıdır. Ancak yerli ve yenilenebilir kaynaklardan üretim yapan santrallerin üretimleri bütün enerji talebini karşılamaya yetmediğinden ve özellikle yenilenebilir enerji santrallerinin kesintisiz üretim yapamamasından dolayı arz güvenliğinin sağlanması için doğalgaz, ithal kömür gibi kaynaklardan üretim yapan elektrik santrallerine ihtiyaç Türkiye’nin mevcut koşullarında zaruridir. Bu kaynaklar da döviz cinsinden ithal edildiği için artan kur da maliyetlerin artmasına sebep olmaktadır. Ancak bu durum elektrik zamlarını etkileyen faktörlerden yalnızca birisidir ancak en önemli faktörlerdendir.

Elektrik zamlarına sebep olan bir diğer önemli etken ise, yenilenebilir enerji santralleridir. Bir üst paragrafta yenilenebilir enerji santrallerinin artması sayesinde doğalgaz ve diğer ithal kaynaklardan üretim yapan santrallerin üretim payının azaldığını belirtmiştik. Elektrik maliyetleri bakımından bu kısımda bir tezat varmış gibi görünebilir ancak Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması (YEKDEM) ne yazık ki Türkiye elektrik piyasasına özellikle artan kurlardan dolayı ciddi bir yük getirmiştir. YEKDEM kapsamında, yenilenebilir enerjiden üretim yapan elektrik santrallerine alım garantili teşvik verilmektedir. Yenilenebilir enerjiye teşvik verilmesi, rüzgâr, güneş, jeotermal gibi kaynaklardan üretim yapan santrallerin artması için hemen her ülkenin uyguladığı ve olumlu sonuçlar veren bir yöntem. Ancak Türkiye’ de, bu santrallere verilen teşvikler Dolar bazında veriliyor. YEKDEM’ in uygulamaya girdiği 2005 yılında dolar kuru ortalama olarak 1,67 YTL iken, 2020 yılının ilk 5 ayında ortalama 7,04 TL seviyelerindedir. Dolayısıyla son 15 yılda doların 4 kattan fazla artmış olması, yatırımcılar için yenilenebilir enerji santrallerini çok cazip bir konuma getirmiş, bu yönde yapılan yatırımlar artmıştır. Ancak bu santrallere dolar bazlı teşvik verilmesi artan kur ve santral kurulu gücüne paralel olarak elektrik maliyetlerine yansımaktadır.

Diğer tüm etkenler de göz önünde bulundurulduğunda, kaynak maliyeti ve diğer dolaylı maliyetlerin artması elektrik fiyatlarına da zam yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Yıllara Göre Elektrik Fiyatları

Aşağıdaki tabloda 2015 yılından bugüne mesken ve ticarethane tarifelerinin değişimi gösterilmektedir. Özellikle 2016 ve takip eden 2017 yılında, elektrik enerjisi maliyetleri artmış olsa da büyük ölçüde politik sebeplerle maliyet artışı son tüketiciye uzun bir süre yansıtılmamıştır. Ancak bu durum 2018 yılı boyunca her çeyrekte daha yüksek oranda elektrik zammı yapılması ile sonuçlandı.

Tablo 2. Yıllara Göre Elektrik Fiyatları

Elektriğe Zam Gelecek Mi?

Normal seyrinde giden piyasa koşullarında maliyetlerde artış varsa, elektrik tarifelerine de maliyetlere paralel olarak zam yapılır. Ancak yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi 15 Temmuz 2016 sonrasında yaşananlar sebebi ile uzun süre maliyet artışına rağmen elektrik tarifelerine zam yapılmadı. İçinde bulunduğumuz 2020 yılında ise Covid-19 sebebi ile pek çok işletmenin kapasitesini düşürmek veya tamamen kapatmak zorunda kalması, pek çok vatandaşı işsizlik, gelir yetersizliği gibi olumsuz durumlarla karşı karşıya kalmasına sebep oldu. Bu koşullar göz önünde bulundurularak, EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz tarafından 2020 yılının 2. çeyreğinde elektrik fiyatlarına zam yapılmayacağı bildirildi. 2020 yılı 2. çeyrek tarifeleri, 1 Temmuz 2020 itibari ile geçerli olacak 2020 yılı 3. Çeyrek tarifeleri yayınlanana kadar uygulanmaya devam edecek. Ancak 3. çeyrekte elektrik fiyatlarına zam yapılıp yapılmayacağı ile ilgili henüz bir açıklama yapılmadı.