Elektrik Sayacı Okuma
Elektrik tedarikçinizi hemen değiştirebilirsiniz!
EnCazip Elektrik Abone Grubu
Hemen Tasarruf Etmeye Başlayın
Rüveyda Kerçin  
 ( 1 Oy )

Elektrik Sayacı Nedir?

Elektrik sayaçları elektrikle çalışan cihazların ne kadar elektrik tüketildiğini ve elektrik jeneratörlerinde ne kadar elektrik üretildiğini tespit etmeye yarayan cihazlardır.

Elektrik tüketiminin ve üretiminin doğru bir şekilde tespit edilmesi, maliyetlerin minimuma indirilerek, verimliliğin maksimum düzeye çıkarılması için elzemdir. Elektrik faturaları da elektrik sayacındaki değerler okunarak oluşturulmaktadır.

Elektrik sayaçları temel olarak belirli bir süre boyunca yapılan tüketim veya üretim miktarını ölçer. Elektrik tüketim veya üretim miktarı kilowatt/saat (kWh), megawatt/Saat (MWh) gibi ölçü birimleri ile ifade edilir.

Elektrik Sayacı Çeşitleri

Elektrik sayaçları da ihtiyaca göre farklı tiplerdedir. Elektrik sayacı çeşitleri aşağıdaki dört ana gruba göre farklılık gösterir.

- Devrenin Akım Tipi

• Alternatif akım

 Doğru akım

- Sayaç Yapısı

Mekanik sayaç

Dijital sayaç

- Bağlantı Tipi

Direkt bağlantılı

Ölçü trafolu bağlantı

- Bağlantı Yapısı

Monofaze

Trifaze

Günümüzde mekanik sayaçlar pek kullanılmamaktadır. Bunların yerine daha doğru ve detaylı ölçüm yapabilen elektronik/ akıllı elektrik sayaçları kullanılmaktadır.

Mekanik Sayaç Nedir?

Mekanik sayaçlarda, sayaçtan geçen akımın etkisi ile sayaç içindeki disk manyetik alan etkisi ile döner. Diske bağlı numaratör de üretilen veya tüketilen elektrik miktarını gösterir.

Şekil 1. Mekanik Elektrik Sayacı

Elektronik Sayaç/Akıllı Sayaç Nedir?

Günümüzde mekanik sayaçların yerini elektronik, dijital veya akıllı sayaç olarak bilinen, daha detaylı ve daha hassas ölçümler yapabilen yeni nesil elektrik sayaçları almıştır. Elektronik sayaçlar sayesinde tarife tipine göre veya sayacı fiziki olarak görmeden uzaktan okuma yapılabilmektedir.

Şekil 2.  Elektronik/Akıllı Sayaç

Aktif Sayaç Nedir?

Aktif sayaçlar sadece işe dönüşen aktif enerji miktarını ölçen sayaçlardır. Bu sayaçlar ile reaktif olarak bilinen endüktif ve kapasitif tüketim miktarı tespit edilemez. Bu tip sayaçlar genellikle mesken ve küçük ölçekli ticarethanelerde kullanılır.

Reaktif Sayaç/ Kombi Sayaç Nedir?

Özellikle üretim tesislerinde veya yüksek miktarda elektrik tüketimi olan otel, avm, hastane gibi ticarethanelerde reaktif tüketim miktarını tespit edebilmek için bu tip sayaçlar kullanılır. Bazı elektrik motorları çalışmaya başlamak için reaktif enerjiye ihtiyaç duyarlar. Reaktif enerji endüktif ve kapasitif olarak ikiye ayrılır. Elektrik motorunda manyetik alanın oluşması için sistemden çekilen reaktif enerji, anlık olarak devrede depo edilir ve sonra devreye geri verilir. Ancak devreden çekilen ve geri beslenen reaktif enerji miktarı belirli oranları aşarsa sisteme zarar vermeye başlar. Bu durumda da reaktif ceza bedeli olarak bilinen reaktif enerji bedeli ek bir maliyet oluşturur. Bu gibi durumların önüne geçilebilmesi için büyük işletmelerde reaktif enerji miktarını da ölçebilen kombi sayaçlar kullanılır ve sürekli tüketim takibi yapılır. Bu sayede eğer sistemde herhangi bir dengesizlik varsa hemen tespit edilerek müdahale edilir.

Sayaç Çarpanı Nedir?

Özellikle çok yüksek miktarda elektrik enerjisi tüketen veya üreten tesislerde, sayaçların göstergeleri kısa sürede sıfırlanabilir. Örneğin, bir sayacın üzerinde 4 haneli bir gösterge olduğunu ve sayaç çarpan değerinin 1 olduğunu varsayalım. Bu sayaç 9999 kWh değerini gösterdikten sonra tekrar 0’a dönecek ve 0’dan ilerlemeye devam edecektir. Bu döngü çok kısa sürede tamamlanıyorsa devreden geçen elektrik miktarı doğru olarak tespit edilemeyebilir.

Bu sebeple, sayaçların göstergeleri, gerçek tüketimin belirli bir oranını gösterecek şekilde üretilir. Gerçek tüketim de sayaç üzerinden okunan değerlerin sayaç çarpanı ile çarpılması sonucu bulunur.

Mesken ve küçük ölçekli ticarethaneler için sayaç çarpanı genellikle 1’dir. Yani sayaç üzerinden okunan değer doğrudan tüketim miktarını gösterir.

Elektrik Sayacı Nasıl Okunur?

Elektronik sayaçlarda, zaman dilimine göre T1, T2, T3 endeks değerleri ve T toplam endeks değeri yer alır. Burada T1, T2 ve T3 aşağıdaki belirli zaman aralıklarını ifade eder.

T1: 06:00-17:00 saatleri arasını kapsar

T2: 17:00-22:00 saatleri arasını kapsar

T3: 22:00-06:00 saatleri arasını kapsar

T: T1, T2 ve T3 toplamını ifade eder

Elektronik sayaçların hemen hemen hepsinde bir tuş bulunur. Bu tuşa her basıldığında T1, T2, T3 ve T değerleri ayrı ayrı sayaç üzerinden okunur. Ancak okuduğunuz bu değerler herhangi bir andaki tüketim miktarını ifade etmez. Bu değerler endeks değerleridir.

Endeks Nedir?

Elektrik sayaçlarınız her fatura döneminde sıfırlanmaz, gösterge hanesi sıfırlanana kadar göstergede yer alan sayılar artmaya devam eder. T1, T2, T3 veya T olarak sayaçtan okunan değerler sayacın o andaki endeks değerleridir.

İlk Endeks Nedir?

İlk endeks, bir faturalama döneminin ilk gününde elektrik sayacının üzerinden okunan endeks değerini ifade eder.

Son Endeks Nedir?

Son endeks, bir faturalama döneminin son gününde elektrik sayacının üzerinden okunan endeks değerini ifade eder.

Tüketim Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Elektrik sayacından endeks değerlerini okuyarak tüketim miktarı hesaplamak için iki farklı zamanda okuma yapmak ve farklı tarihlerde okunan endeks değerlerinin farkını alarak eğer sayaç çarpanı 1’den farklı ise sayaç çarpanı ile çarparak tüketim değeri bulunur. Örneğin sayaç çarpanı 120 olan bir sayaçtan 1 Ocak ve 31 Ocak tarihlerinde aşağıdaki endeks değerlerinin okunduğunu varsayalım.

Tablo 1. Örnek Tüketim Hesaplama

Burada 1 Ocak tarihinde okunan değerler ilk endeks, 31 Ocak tarihinde okunan değerler son endeks anlamına gelmektedir. T1, T2 ve T3 endekslerinin her biri için son endeks ve ilk endeksi arasındaki fark sayaç çarpanı olan 120 ile çarpılarak her bir zaman dilimi için tüketim değerleri bulunur. T1, T2 ve T3 tüketim değerlerinin toplamı da 1 Ocak-31 Ocak arasında yapılan toplam tüketim, T değerini verir.

Elektik Tüketim Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Yukarıdaki şekilde elektrik tüketim miktarlarını bulduktan sonra tabi olduğunuz tarifeye göre elektrik birim fiyatı ile çarparak elektrik tüketim bedelinizi bulabilirsiniz. Bu kısımda dikkat edilmesi gereken konu, tek zamanlı tarifeye tabi iseniz, toplam tüketimi tarifenize uygulanan tek zamanlı birim fiyat ile çarpmanız gereklidir. Ancak üç zamanlı/çok zamanlı tarifeden yararlanıyorsanız, T1, T2 ve T3 tüketim miktarlarınızı ayrı ayrı hesaplamalı ve her bir zaman dilimi için ayrı olarak açıklanan tarife birim fiyatları ile çarpmanız gereklidir.